Aan de Rennweg begint Azië

Wenen ligt aan de Donau, dat was de limes van het Romeinse rijk. En tweemaal stonden de Osmaanse Turken voor de poorten van de stad. De hoofdstad van het rijk van de Habsburgers beschouwde zichzelf als het laatste bolwerk van het Avondland. In de tussentijd lag het machtige Turkse rijk om de hoek. Wenen als grensstad, jawel.

En in de twintigste eeuw was Wenen wederom een grensstad. Na de verloren Tweede Wereldoorlog werd Wenen net als Berlijn in vier bezettingszones verdeeld. Zowel de westerse mogendheden als de Sovjet-Unie hadden er een vinger in de pap. Het werd een spionage- en smokkelnest van allure. In 1955 herrees Oostenrijk, zij het onder de voorwaarde dat het neutraal moest blijven. Wenen werd de hoofdstad van een principieel neutraal land op de grens tussen Oost en West. Het IJzeren Gordijn liep op een steenworp afstand.

Die grens bestaat niet meer. Maar de neutraliteit bleef, net als trouwens de Russische vinger in de pap, een vinger die in Wenen tot op vandaag dikker is dan in de meeste andere Europese hoofdsteden. En dat allemaal midden in Europa!

De plek waar het allemaal samenkomt, is het Belvedere, waar je de stad aan je voeten ziet liggen. Dat magistrale barokpaleis werd gebouwd voor Eugene van Savoye, de veldheer die de Turken eind 17de eeuw uit Oost-Europa had verjaagd. Letterlijk grensverleggend. Het is de plek waar de Rennweg begint. Het is de plek waar kroonprins Franz Ferdinand woonde, die in 1914 werd vermoord, waarmee de Eerste Wereldoorlog werd ingeluid. Het is de plek waar tien jaar na de Tweede Wereldoorlog het verdrag werd getekend, dat Oostenrijk zijn eeuwige neutraliteit en dus een eeuwige plek op de grens bezorgde.

En last but not least is het een museum dat de status van Wenen als grote Europese cultuurstad onderstreept. Een museum met kunst van Weners die grenzen verlegden. Maar dat zijn figuurlijke grenzen, en die zijn voor een ander verhaal.