Op de motor door Scandinavië

Mij interesseerde dus in eerste instantie vooral de overweldigende natuur. Later kwam erbij dat de geschiedenis van de landen ook zo enorm interessant is. De geschiedenis van de Vikingen die bepalend is geweest voor veel meer landen dan alleen de Noordelijke. Daarnaast de geschiedenis van de nog veel oudere Sami, die veel verder in de tijd teruggaan dan de Vikingen en er nauwelijks relaties mee hadden. Verder de bijzondere feodale structuren en merkwaardige, soms gedeelde koningshuizen. En tenslotte de ontwikkeling van de handel als het economische zwaartepunt van Europa naar het Noorden verschuift en Scandinavië een belangrijke positie krijgt in het zich ontwikkelende Hanzenetwerk. Bijzonder daarbij is ook de samenwerking en de strijd met Rusland door de eeuwen heen. Alles bij elkaar maakt het Scandinavië tot een van de boeiendste plekken om in deze tijd te bestuderen en van te genieten. De muziek, de beeldende kunst en de literatuur hebben daardoor een eigen uniek karakter gekregen, vaak lang en goed verstopt, maar nu steeds meer zichtbaar.

De eerste bewoners leefden al in Noord-Scandinavië vanaf de laatste ijstijd (circa 10.000 jaar geleden). Uit die eerste bewoners ontstonden de Sami, die tot op de dag van vandaag nog bestaan en leven in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland. Ze hebben eigen parlementen in Noorwegen, Zweden en Finland met adviserende bevoegdheden over cultuur, taal en landgebruik. Hun cultuur gaat over de huidige landsgrenzen heen. Vele Sami hebben rendieren en leven nog in overeenstemming met de oude natuurwetten en het natuurgeloof uit het verleden. De rendierhouderij is nog steeds een Sami-activiteit. Verder zijn de Sami actief in de visserij en in de bont- en huidenhandel. Pogingen de Sami te kerstenen (sinds de 16e eeuw) hebben weinig resultaat opgeleverd. Dat leidde tot vervolging, gedwongen assimilatie en onderdrukking in de 19e eeuw. Pas in de 20e eeuw ontstond er begrip en aandacht voor de bijzondere Sami-cultuur. Deze culturele herontdekking en beleving leidde tot een bescherming van taal en tradities.

Op reis door deze landen zult u regelmatig geconfronteerd worden met deze bijzondere culturele geschiedenis van de Sami. Op dit moment identificeren zich ongeveer 80.000 tot100.000 mensen zich als Sami. In hun opvattingen is alles bezield: dieren, bergen, rivieren en zelfs de wind en het weer. In hun religie is sprake van verschillende bestaanslagen, die van de mensen, die van de geesten en de onderwereld, en allemaal zijn ze met elkaar verbonden. Harmonie met de natuur en de dieren is een noodzaak om te kunnen overleven.

De steden en architectuur worden enerzijds bepaald door de traditionele wijze van bouwen met hout. Een aantal prachtige voorbeelden van oude houten staafkerken zijn nog te vinden, en ook in oude vissersdorpjes ziet u de traditionele bouwwijzen terug. Anderzijds is vooral in de steden die aan het water grenzen een duidelijk verband te zien met de wijze waarop de Europese bouwtradities in de periode van de Hanze ook bepalend werden voor de manier waarop in Scandinavische Hanzesteden gebouwd werd.

En ten slotte ziet u hoe in de ontwikkeling van de moderne architectuur en stedenbouw op dit moment door architecten en stedenbouwers uit Denemarken, Noorwegen, Zweden en Finland een eigen en zeer gewaardeerd accent wordt gelegd. In de gehele wereld wordt de bouwkunst uit Scandinavië op dit moment als toonaangevend beschouwd. Heel interessant om te zien hoe in de hedendaagse bouwkunst vaak Scandinavische architecten bepalend zijn. Een stad als Oslo is op dit moment een staalkaart van de moderne architectuur en stedenbouw. De musea en de daarin te bewonderen beeldende kunst in Denemarken, Zweden, Noorwegen en Finland zijn magnifiek en moet u als u van moderne kunst houdt zeker bezoeken en eigenlijk zelfs regelmatig bezoeken.

Een roadtrip met een touringcar waarin de prachtige beelden van een spectaculair landschap versmelten met bijzondere cultuuruitingen uit het verleden, maar zeker ook vanuit het heden is misschien wel het mooiste wat u in uw zomervakantie kunt gaan doen. Ik kijk er in ieder geval weer naar uit deze zomer weer veel door Scandinavië en rond de Oostzee te toeren. Zie ik u daar?