Reisverhaal Romeins verleden rond Napels

'Dit keer heb ik me door SRC laten verleiden door de samenvatting van de reis “Romeins verleden rond Napels”. Dat klonk als een combinatie van cultuur, geschiedenis en hopelijk een goed bord pasta – een risico dat ik graag nam. Vanaf een koud Amsterdam Airport Schiphol, waar het toestel van Transavia eerst nog de nodige ‘de-icing’ moest ondergaan, vertrok ik met zestien andere reisgenoten richting het zuiden. Enkele uren later stapten we uit in een aangenaam warm Napels. Leny, of op z'n Italiaans Helena, heette ons welkom op een manier die precies paste bij wat ik vooraf in de reisgids had gelezen: typisch Napolitaans. Gastvrij, hartelijk en warmbloedig. Het soort welkom waarbij u meteen het gevoel krijgt dat u óf familie bent, óf dat u dat binnenkort zult worden.

Anderhalf uur na aankomst liep ik al door de straten van Pozzuoli. Natuurlijk kwamen de bekende verhalen voorbij: over Sophia Loren, over de Romeinse geschiedenis die nog zichtbaar is in het amfitheater en op de oude markt, en over het bijzondere natuurverschijnsel bradyseïsme dat het stadsdeel Rione Terra langzaam laat stijgen en dalen. Een stad die letterlijk af en toe van hoogte verandert, hoewel Napolitanen kijken daar blijkbaar minder van op dan wij van een vertraagde trein.

Maar minstens zo interessant vond ik iets anders: hoe belangrijk familie hier is. Overal ziet u het terug, in gesprekken op straat, in kleine ontmoetingen, in het tempo van het dagelijks leven. Ook tijdens mijn eerste lunch bij Don Antonio werd dat duidelijk: tafels vol families, levendige gesprekken en een sfeer waarin samen eten geen activiteit is, maar bijna een natuurwet.

Op de tweede dag liet Leny ons nog een andere kant van de Napolitaanse cultuur zien. Naast het gewone leven speelt geloof hier een opvallend grote rol, met een bijzondere verering voor de patroonheilige San Gennaro. In kerken, maar ook in de smalle straatjes van de stad komt u het overal tegen. In etalages liggen kerststallen en allerlei bijbehorende figuren uitgestald – een traditie die hier niet alleen in december leeft, maar het hele jaar door.

En natuurlijk kent Napels nog een andere, bijna mythische figuur die door velen met minstens zoveel devotie wordt bewonderd: Diego Maradona. In deze stad lijkt hij, naast de heiligen, nog altijd een vaste plek in het pantheon te hebben. Het verschil met de andere heiligen is vooral dat zijn wonderen meestal op een voetbalveld plaatsvonden. Zelfs op het dashboard van een taxi was een heus altaar ingericht.

De derde dag duiken we de geschiedenis in van twee steden die, nadat ze eeuwenlang onder een dikke laag vulkanisch materiaal verborgen lagen, opnieuw worden geboren. De reisbeschrijving van SRC had mij nieuwsgierig gemaakt. We zouden lopen door de straten van Pompeï en Herculaneum, langs de stapstenen waar de tijd letterlijk stil heeft gestaan – of beter gezegd: waar de tijd is versteend. We bezochten winkels, een bakkerij, een bar, een badhuis en zelfs een bordeel. Ik waande me even een preutse boomer en kleurde licht toen Leny ons wees op de pikante fresco’s en uithangborden. Blijkbaar had men in de Romeinse tijd een zeer directe manier om reclame te maken. De marketingafdeling werkte toen duidelijk zonder gêne.

De vierde dag vervolgde deze ernstig zedige reiziger zijn studie van de oudheid in het archeologisch museum van Napels, waar de vondsten van de vorige dag tot leven kwamen. Fresco’s, beelden en gebruiksvoorwerpen maakten de steden die van onder het as zijn herrezen compleet. Zo kreeg ik een mooi beeld van hoe er in de oudheid werd geleefd – en, gezien sommige kunstwerken, ook hoe men zich vermaakte. Leny leidde ons door het museum met een grandeur die bijna Napolitaans te noemen is: levendig, expressief en met een goede interactie met de groepsgenoten. Geschiedenis werd hier geen droge opsomming van feiten, maar een verhaal waarin u soms het gevoel had dat de Romeinen elk moment zelf weer naar binnen konden lopen.

In de middag leidde zij mij en de groep trots en met humor door de Quartieri Spagnoli. Smalle straten, vol kleine winkels, balkonnetjes met wasgoed en overal afbeeldingen van Maradona. Op sommige plekken leek het bijna alsof de heilige San Gennaro en Maradona samen de wijk onder hun hoede hebben – waarbij Maradona waarschijnlijk verantwoordelijk is voor de belangrijkste wedstrijden.

Na een hartelijk dankwoord voor onze geniale Leny – waardoor mijn vooraf bekeken serie over Napels, De geniale vriendin, ineens een nieuwe dimensie kreeg – liep dit bliksembezoek langzaam ten einde. Na koffie op het Piazza del Plebiscito bij Caffè Gambrinus, een retourtje met de funicolare naar de top van de heuvel voor een overzicht van de stad en een laatste, voortreffelijke pizza in Spagnoli zat de reis erop.

Napels bleek uiteindelijk precies wat de reis beloofde: een plek waar geschiedenis, geloof, familie, eten en voetbal moeiteloos naast elkaar bestaan – en waar zelfs een preutse reiziger af en toe een beetje moet blozen.'