Leipzig van binnenuit: kunst, context en ontmoetingen
‘Leipzig is voor mij een stad waar kunst en geschiedenis elkaar op een bijzondere manier raken. Hier ontstond, onder de druk van het DDR-regime, een eigenzinnige vorm van realisme die nog altijd doorwerkt in de hedendaagse kunst. De Leipziger Schule laat zien hoe kunstenaars hun weg vonden binnen opgelegde kaders en daarbinnen een krachtige, vaak gelaagde beeldtaal ontwikkelden. Juist die spanning tussen beperking en vrijheid maakt deze kunst zo intrigerend.
De Leipziger Schule
Binnen de regels van het zogenaamde socialistische realisme neemt de Leipziger Schule een bijzondere positie in. Hoewel de naam anders doet vermoeden is dit niet een homogene groep kunstenaars met een gemeenschappelijk doel die in min of meer dezelfde stijl werkten, maar waren het individuele kunstenaars die elkaar hadden ontmoet op de Hogeschool voor Grafiek en Boekdrukkunst. Aanvankelijk kregen de studenten hier een technische opleiding in grafische vakken. Pas in 1961 wordt hieraan een nieuwe tak toegevoegd: Bernard Heisig start dan zijn schildersklas en samen met de mededocenten Werner Tübke en Wolfgang Mattheuer wordt hij tot de grote drie van het Leipziger realisme gerekend.
De kunst van deze drie heren kan worden gezien als een eerste gelukte poging om los te komen van de geïndoctrineerde kunst die door het DDR-regime was opgedragen. Hun werk kenmerkt zich weliswaar door een realistische weergave van de werkelijkheid, maar bevatte ook ‘verborgen’ boodschappen. Bedenkingen ten opzichte van de staat en een maatschappijkritische houding werden verpakt in parabels, allegorieën en/of christelijke symboliek, waarbij voor de goede verstaander duidelijk was wat er werd bedoeld. Inmiddels wordt de kunst uit Leipzig internationaal hoog aangeschreven: het realistische dan wel figuratieve karakter wordt bewonderd, en de Leipziger Schule – inmiddels aangekomen bij de zogenaamde derde generatie – reist de wereld over.